بلى ! فقيد اللسان سفيه القلب ، وقيح است و از موهبت حيا و دين محروم است چنان كه امام صادق عليه السّلام فرموده‌اند : « لا ايمان لمن لا حياء له » زيرا حيا ( انقباض نفس و خودنگهدارى از ارتكاب قبيح به خاطر قبح آن ) ثمرهء ايمان به خداوند حاضر و ناظر است و لزوما ايمان چنانى و اعتقاد به حضور ولىّ النعم و الالطاف و نظارت حضرتش بر همهء اعمال ، منتج انقباض نفس مؤمن از ارتكاب هر مكروهى در محضر او سبحانه و تعالى است ، و آن كس كه بىشرمى مىكند و در محضر خداى تعالى مرتكب عصيان مىشود و باطل را در لباس حق جلوه مىدهد ، بدين جهت است كه وجودش از نال بالنده و ثمربخش ايمان تهى است ، و بو جهلى است كه وجودش از نهال بالنده و ثمربخش ايمان تهى است ، و بو جهلى است به غلط بو الحكم ناميده شده و در واقع رهزن راه عبادت است و همانند ابو جهل در مصبّ اين عتاب الهى : « أ لم يعلم بأنّ اللّه يرى » « 1 » است . تدبّرى عميق در آيهء شريفه به خوبى روشن مىكند كه حديث مذكور از امام صادق عليه السّلام مستخرج از همين آيهء كريمه است . يعنى حيا از ايمان به خداى عليم و ناظر بر اعمال نشأت مىگيرد ، و بو جهل بىشرم كه ايذاء رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله را در حال سجده ، قصد نموده بود ، بدان سبب بوده كه ايمان به خداى عليم و شاهد بر اعمال نداشت و هر بىشرم از خداى عزّ و جل ، بناچار تهى از چنين ايمانى است ، و حاصل جمع واقعيّت حيا از خداوند عزّ و جل ، همان انقباض نفس

--> ( 1 ) علق - 14 .